هوش مصنوعی حاکمیتی؛ از اتکا تا خودکفایی راهبردی

در دهه گذشته، رقابت جهانی بر سر نفت، بازار و مسیرهای تجاری بود؛ در دهه پیش‌رو، رقابت بر سر سه چیز است: داده، مدل و توان محاسباتی. هوش مصنوعی دیگر یک ابزار فناورانه نیست؛ به لایه‌ای از زیرساخت حاکمیتی بدل شده است که بر اقتصاد، امنیت، آموزش و حتی فرهنگ اثر می‌گذارد.

اتکای کامل به مدل‌ها و پلتفرم‌های خارجی، سه ریسک جدی ایجاد می‌کند: نخست، وابستگی تصمیم‌های حیاتی کشور به سیستم‌هایی که شفافیت و کنترل آن‌ها در دست ما نیست. دوم، خروج خاموش داده‌های حساس ملی. سوم، محرومیت از زنجیره ارزش‌آفرینی؛ یعنی مصرف‌کننده بودن در بازاری که می‌شد در آن تولیدکننده بود.

هوش مصنوعی حاکمیتی به معنای انزوا نیست؛ به معنای توان انتخاب است. کشوری که بر داده خود حکمرانی دارد، ظرفیت محاسباتی ملی را توسعه داده و مدل‌های بومی را در حوزه‌های کلیدی پرورش می‌دهد، می‌تواند با جهان همکاری کند بدون آن‌که آینده‌اش را برون‌سپاری کرده باشد.

مسیر عملی از سه گام آغاز می‌شود: حکمرانی جدی بر داده‌های ملی، سرمایه‌گذاری هدفمند بر زیرساخت محاسباتی، و مهم‌تر از همه، پرورش انسان‌هایی که این فناوری را می‌فهمند و می‌سازند. در متانت معتقدیم هر طرح هوش مصنوعی که با این سه رکن آغاز نشود، بنا را بر شن ساخته است.